بیرکاری لە LaTeX: بنەماکان

فۆرموولە کورتەکان لەناو دەقدا لە نێوان $ ... $ دابنێ، و گەورەکان بە \[ ... \] لەسەر دێڕێکی تایبەت بە خۆیان دابنێ. لەناویاندا، ^ بەرز دەکاتەوە و _ نزم دەکاتەوە، \frac{a}{b} کەرتێک دروست دەکات و \sqrt{x} ڕەگی دووجا.

بیرکاریی ناودێڕی و نمایشی

بیرکاری لەناو دەقی ئاساییدا دەچێتە نێوان نیشانەی دۆلار، یان نێوان \( و \). فۆرموولەیەک لەسەر دێڕێکی ناوەڕاستی تایبەت بە خۆی دەچێتە نێوان \[ و \].

بیرکاریی ناودێڕی و بیرکاریی نمایشی

LaTeXکۆپیلە دەستکاریکەردا بیکەرەوە (لە تابێکی نوێدا دەکرێتەوە)

Einstein's formula $E = mc^2$ fits in a sentence.
So does \(a^2 + b^2 = c^2\). Larger formulas get a line
of their own:
\[
  x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}
\]

$$ ... $$ـیش کار دەکات، بەڵام \[ ... \] ئەو شێوەیەیە کە بۆ LaTeX پێشنیار دەکرێت. بۆ ژمارەکردنی فۆرموولەیەک، ژینگەی equation بەکاربهێنە؛ هاوکێشە، ڕێکخستن و ژمارەکردن ببینە.

بۆشایی لەناو بیرکاریدا پشتگوێ دەخرێت: LaTeX خۆی بۆشایی فۆرموولەکان ڕێک دەخات. $a+b$ و $a + b$ وەک یەک دەردەکەون.

توان و ژێرنووس

^ پیتی دواتر بەرز دەکاتەوە و _ نزمی دەکاتەوە. بۆ زیاتر لە یەک پیت، کەوانەی لووتدار بەکاربهێنە.

x^2 \qquad x_i \qquad x^{10} \qquad a_{ij} \qquad
e^{-x^2} \qquad x_1^2 \qquad {}^{14}\mathrm{C}

بەبێ کەوانەی لووتدار، x^10 دەبێتە x¹0: تەنها 1ـەکە بەرز دەکرێتەوە.

کەرت و ڕەگ

\frac{1}{2} + \frac{a+b}{c} \qquad \sqrt{2} \qquad
\sqrt[3]{x^2+1} \qquad \binom{44}{2} = 946

کۆ، تەواوکاری و سنوور

کارپێکەرە گەورەکان سنوورەکانیان بە _ و ^ وەردەگرن. لە بیرکاریی نمایشیدا سنوورەکان دەچنە خوارەوە و سەرەوە؛ لەناو دێڕدا، بۆ پاشەکەوتکردنی شوێن دەچنە لاوە.

کۆ، لێکدان، تەواوکاری و سنوور

LaTeXکۆپیلە دەستکاریکەردا بیکەرەوە (لە تابێکی نوێدا دەکرێتەوە)

Inline: $\sum_{k=1}^{n} k = \frac{n(n+1)}{2}$.
\[
  \sum_{k=1}^{n} k^2 \qquad \prod_{i=1}^{n} x_i \qquad
  \int_0^\infty e^{-x}\,dx = 1 \qquad
  \lim_{x \to 0} \frac{\sin x}{x} = 1
\]

\, لە پێش dx ئەو بۆشاییە باریکە زیاد دەکات کە لە تەواوکارییەکاندا باوە. ناوی فەنکشنەکانی وەک \sin، \log، \exp و \lim بە ڕاستی ڕیز دەکرێن؛ بۆ ناوێک کە LaTeX نایناسێت، \operatorname{rank} بنووسە یان بە \DeclareMathOperator پێناسەی بکە (فەرمانەکانی خۆت ببینە). هەموو هێماکان لە سەرچاوەی هێماکان لیست کراون.

دەق لەناو فۆرموولەدا

پیتەکان لە بیرکاریدا وەک گۆڕاو بە لاری ڕیز دەکرێن، و بۆشاییەکان لادەبرێن. بۆ وشە، \text{...} بەکاربهێنە؛ بۆ پیتی ڕاستی وەک یەکەکان یان "d"، \mathrm{...} بەکاربهێنە.

f(x) = x^2 \quad \text{for all } x > 0, \qquad
v = 44\,\mathrm{km/h}, \qquad \frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}

پیتە یۆنانییەکان و هێماکان

پیتە یۆنانییەکان فەرمانن بە ناوی خۆیان: \alpha، \beta، \pi، و پیتە گەورەکانی وەک \Gamma و \Omega. بۆ هەموویان پەڕەی پیتە یۆنانییەکان ببینە.

\alpha + \beta = \gamma, \quad \Delta x \to 0, \quad
\forall \varepsilon > 0, \quad x \in \mathbb{R}, \quad
a \leq b \neq c \approx 44

کەوانەی گەورەبوو

کەوانە سادەکان قەبارەی خۆیان دەپارێزن. \left( و \right) جووتێک دروست دەکەن کە لەگەڵ ئەوەی لە نێوانیاندایە گەورە دەبێت. ئەمە بۆ ( )، [ ]، \{ \} و | کار دەکات.

(\frac{1}{2}) \qquad \left(\frac{1}{2}\right) \qquad
\left[ \sum_{i=1}^{n} x_i \right]^2 \qquad
\left\{ x : x > 0 \right\}

بۆ بەهای ڕەها، |x|ـی سادە لە Scissor LaTeX تەسکترین بۆشایی دەدات؛ \left| x \right| و \lvert x \rvert کار دەکەن بەڵام کەمێک بۆشایی لەناو هێڵەکاندا زیاد دەکەن. کەوانە گۆشەدارەکان \langle و \rangleـن، کە ئەوانیش لەگەڵ \left و \right گەورە دەبن.

کاتێک فۆرموولەیەک ناخوێندرێتەوە

ئەگەر فۆرموولەیەک فەرمانێکی تێدا بێت کە Scissor LaTeX نایناسێت، ئەو فۆرموولەیە وەک کۆدی سەرچاوەی سوور پیشان دەدرێت، و تابی کێشەکان ناوی دەبات لەگەڵ دێڕەکەی. باقی بەڵگەنامەکە بە ئاسایی ڕیز دەکرێت.

The vector $\symbf{v}$ is not available,
but $\boldsymbol{v}$ is.

ئەو فەرمانانەی دەزانرێت فۆرموولەی سوور پیشان دەدەن بریتین لە \mathscr، \genfrac، \intertext، \smash، \sideset، \prescript، \symbf، \qedhere و فەرمانەکانی پاکێجی physics وەک \abs و \dv.

فۆرموولەیەک هەرگیز هەموو بەڵگەنامەکە ناوەستێنێت. \partial، \langle، \rangle، \cap، \oplus، \otimes، \hbar و Vmatrix، کە لە وەشانە کۆنەکاندا ئەمەیان دەکرد، ئێستا وەک LaTeX ڕیز دەکرێن؛ کاتێک هەموو بەڵگەنامەکە ڕیز ناکرێت ببینە.

نووسینی ڕاستەوخۆی نیشانەی Unicodeـیش کار دەکات: ∂ بۆ \partial، ⟨ و ⟩ بۆ کەوانە گۆشەدارەکان، ⊕ بۆ \oplus.

نیشانەی Unicode بۆ \partial، \langle و \oplus

LaTeXکۆپیلە دەستکاریکەردا بیکەرەوە (لە تابێکی نوێدا دەکرێتەوە)

The gradient is
$\frac{∂ f}{∂ x}$, the inner product $⟨ u, v ⟩$,
and the direct sum $U ⊕ V$.

نیشانە نووسراوەکان لە XeLaTeX و LuaLaTeX لەگەڵ پاکێجی unicode-math کار دەکەن، بەڵام لەگەڵ pdfLaTeXـی سادە نا. ئەگەر بەڵگەنامەکە لە شوێنێکی تر بە pdfLaTeX کۆمپایل دەکەیت، فەرمانەکان بەکاربهێنە.

چی جیاوازە لە دامەزراندنێکی TeX

ئەوەی لە پاکێجەکانی بیرکاری کار دەکات لە پەڕەکانی amsmath و amssymb لیست کراوە. ڕێنماییە تەواوەکان لە ctan.org/pkg/amsmath و ctan.org/pkg/amsfontsـدان.

هەموو نموونەیەکی ئەم پەڕەیە لە کاتی دروستکردنی ماڵپەڕەکەدا لەلایەن Scissor LaTeX ڕیز دەکرێت. دوایین نوێکردنەوە: 2026-11-07.