لیستی سەرچاوە لە LaTeX بە BibTeX، natbib و biblatex
سەرچاوەکانت بخە ناو فایلێکی .bib لە پرۆژەکەدا، بە \cite{key} ئاماژەیان پێ بدە (یان \citep، \citet، \parencite، \textcite)، و \bibliography{...} یان \printbibliography لەو شوێنە بنووسە کە لیستی سەرچاوەکان دەبێت لێی بێت.
فایلی .bib
فایلێکی .bib بۆ هەر سەرچاوەیەک تۆمارێک لەخۆ دەگرێت. هەر تۆمارێک جۆرێکی هەیە (@article، @book، @inproceedings، @misc ...)، کلیلێک کە بەهۆیەوە ئاماژەی پێ دەدەیت، و خانەی وەک نووسەر، ناونیشان و ساڵ. نموونەکانی ئەم پەڕەیە ئەم فایلە بەکاردەهێنن، refs.bib:
@article{doe2024,
author = {John Doe and Erika Mustermann},
title = {Measuring Things Carefully},
journal = {Journal of Examples},
year = {2024},
volume = {44},
pages = {1--12}
}
@book{mustermann2021,
author = {Erika Mustermann},
title = {A Short Book on Long Tables},
publisher = {Example Press},
address = {Berlin},
year = {2021}
}فایلەکە وەک هەر فایلێکی تر زیاد بکە بۆ پرۆژەکەت. Scissor LaTeX هەموو فایلێکی .bib لە پرۆژەکەدا دەخوێنێتەوە و تێکەڵیان دەکات، بۆیە پێویست ناکات ناوی فایل لە \bibliography{refs} یان \addbibresource{refs.bib} یەک بگرێتەوە. بۆ پاککردنەوە، ڕیزکردن و لابردنی دووبارەکان لە فایلێکی .bib، سەرەتا ڕێکخەری BibTeX بەکاربهێنە؛ پاککەرەوەی کلیلی ئاماژەدان کلیلەکان یەکدەست دەکات.
BibTeXـی سادە: \cite و \bibliography
ڕێگا کلاسیکییەکە \cite{key}ـە لە دەقەکەدا، پاشان \bibliographystyle{...} و \bibliography{...} لەو شوێنەی لیستەکە دەچێتە ئەوێ.
\cite بە شێوازێکی ژمارەیی
Careful measuring is discussed by \cite{doe2024}, and long tables
in \cite[p.~44]{mustermann2021}.
\bibliographystyle{plain}
\bibliography{refs}
تەنها ئەو سەرچاوانە لیست دەکرێن کە ئاماژەیان پێ دەدەیت. بۆ لیستکردنی سەرچاوەیەک کە ئاماژەی پێ نادەیت، بنووسە \nocite{key}؛ \nocite{*} هەموو تۆمارەکانی فایلەکانی .bib لیست دەکات، وەک لە دامەزراندنێکی TeX دا.
natbib: ئاماژەدانی نووسەر-ساڵ
لەگەڵ natbib و شێوازێکی نووسەر-ساڵی وەک plainnat، \citet ئاماژەدانێکی دەقی دەدات («Doe and Mustermann (2024)») و \citep ئاماژەدانێکی ناو کەوانە.
\citet و \citep لەگەڵ plainnat
\citet{doe2024} measured carefully. Tables can be long
\citep{mustermann2021}, and plots can explain themselves
\citep[p.~44]{mustermann2023}.
\bibliographystyle{plainnat}
\bibliography{refs}
biblatex: \parencite و \textcite
بەکارهێنەرانی biblatex پاکێجەکە بار دەکەن، بە \addbibresource ناوی فایلی .bib دەڵێن و بە \printbibliography لیستەکە چاپ دەکەن.
biblatex لەگەڵ \parencite و \textcite
\documentclass{article}
\usepackage{biblatex}
\addbibresource{refs.bib}
\begin{document}
\textcite{doe2025} keeps notes on typesetting.
Plots can explain themselves \parencite{mustermann2023}.
\printbibliography
\end{document}
فەرمانەکانی ئاماژەدان
| فەرمان | لە Scissor LaTeX | تێبینی |
|---|---|---|
\cite{key}، \cite{a,b} | کار دەکات | چەند کلیلێک هەریەکە ئاماژەدانێک چاپ دەکەن، لە تەنیشت یەکەوە. |
\cite[p.~44]{key} | کار دەکات | تێبینییەکەی دوای کلیلەکە («p. 44») دەچێتە ناو ئاماژەدانەکەوە. |
\citep، \parencite، \autocite | کار دەکات | ناو کەوانە؛ شێوازە ژمارەییەکان ژمارەیەک چاپ دەکەن. |
\citep[see][p.~44]{key} | بەشێکی | تێبینییەکەی پێشەوە («see») لە پێش کەوانەکانەوە چاپ دەکرێت، نەک لەناویاندا. |
\citet، \textcite | کار دەکات | دەقی: نووسەر، پاشان ساڵ یان ژمارە. |
\citeauthor{key} | بەشێکی | وەک \citet چاپ دەکات، نەک تەنها ناوەکان. |
\citeyear{key} | کار دەکات | تەنها ساڵ. |
\citealt، \citealp، \citenum | بەشێکی | وەک \citeـێکی سادە چاپ دەکرێن. |
\footcite{key} | بەشێکی | لەناو دێڕدا وەک ئاماژەدانێکی سادە چاپ دەکرێت، نەک لە پەراوێزدا. |
\nocite{key} | کار دەکات | بێ ئاماژەدان لە دەقەکەدا لیست دەکرێت. |
\nocite{*} | کار دەکات | هەموو تۆمارەکانی فایلەکانی .bib لیست دەکات. |
شێوازەکانی سەرچاوە
ناوەکەی ناو \bibliographystyle{...} شێوازەکە هەڵدەبژێرێت. Scissor LaTeX ناوە باوەکانی شێوازی BibTeX بە شێوازی هاوشێوە دەبەستێتەوە:
| \bibliographystyle{…} | ئەنجام لە Scissor LaTeX |
|---|---|
apalike, apa, apacite, authoryear | APA: author and year |
natbib, plainnat, abbrvnat, acl_natbib | Author and year, as natbib (plainnat) |
unsrtnat | Numbers in citation order, as unsrtnat |
ieeenat_fullname, ieee_fullname | IEEE: numbers in citation order |
splncs04, splncs03, splncs | Springer LNCS: numbers |
ACM-Reference-Format | ACM: numbers |
chicago, chicago-author-date | Chicago: author and date |
mla | MLA: author and page |
ieeetr, IEEEtran, ieee, plain, abbrv, unsrt, plainurl, abbrvurl, unsrturl, siam, acm | IEEE: numbers in citation order |
nature | Nature: superscript numbers |
vancouver | Vancouver: numbers |
harvard, agsm, dcu | Harvard: author and year |
apsrev4-2, apsrev4-1, apsrev, apsrmp4-2, apsrmp4-1, sn-aps | american-physics-society |
aipnum4-2, aipnum4-1, aipnum | american-institute-of-physics |
aipauth4-2, aipauth4-1 | Author and year, as natbib (plainnat) |
elsarticle-num, elsarticle-num-names, model1-num-names | elsevier-with-titles |
elsarticle-harv, model2-names | elsevier-harvard |
sn-mathphys-num, sn-mathphys | springer-mathphys |
sn-mathphys-ay, sn-basic, sn-vancouver-ay | springer-basic-author-date |
sn-vancouver-num, sn-vancouver | springer-vancouver |
sn-nature | Nature: superscript numbers |
sn-apacite, sn-apa | APA: author and year |
sn-chicago | Chicago: author and date |
amsplain, amsplainurl | AMS |
aa, aa-note, aa_url, aasjournalv7, aasjournal, aasjournal7, apj | APJ |
iopart-num, iopart | institute-of-physics-numeric |
mdpi | multidisciplinary-digital-publishing-institute |
plos2025, plos2015, plos2009 | plos |
icml…, iclr… (with a year) | Author and year, as natbib (plainnat) |
journal styles that number references (…-num, apsrev…, JHEP, aip…, achemso, siam…) | IEEE: numbers in citation order |
journal author-year styles (aasjournal…, …-harv, mnras, aa, agu, ametsoc) | Author and year, as natbib (plainnat) |
any other name (alpha, a project .bst …) | IEEE: numbers in citation order, with a note in the Problems tab |
plain، abbrv، unsrt و کلاسیکە ژمارەدارەکانی تر شێوازی IEEE بەکاردەهێنن: ژمارە لەناو کەوانەی چوارگۆشەدا، بەو ڕیزەی سەرچاوەکان یەکەم جار ئاماژەیان پێ دراوە. هەر ناوێک کە لە خشتەکەدا نەبێت، وەک alpha یان amsalpha (کە نیشانەکانیان وەک [Knu84] دەردەکەون) یان فایلێکی .bstـی خۆت، هەمان شێوازی ژمارەدار بەکاردەهێنێت، و تابی کێشەکان ئەوە دەڵێت: "Bibliography style alpha is not available; using numbered references [1] instead". ڕێکخستنی کۆنفرانسەکان شێوازی خۆیان هەڵدەبژێرن.
سەرچاوەی ون و thebibliography
کلیلێک کە لە هیچ فایلێکی .bib دا نەبێت بە سوور وەک [key?] چاپ دەکرێت، و تابی کێشەکان لیستی دەکات:
کلیلێک کە لە فایلی .bib دا نییە
This is in the file \cite{doe2024}, this is not \cite{nobody2020}.
\bibliography{refs}
تابی کێشەکان: Citations not found in the .bib file: nobody2020
تۆمارێکی فایلێکی .bib کە ناخوێندرێتەوە، بۆ نموونە یەکێک کە کەوانەی داخستنی کەمە یان کلیلەکەی دوو جار بەکارهاتووە، بە تەنها لادەبرێت: تابی کێشەکان بە دێڕەکەیەوە ناوی دەبات، وەک "Skipped .bib entries: doe2023 (line 12, a closing brace is missing)"، و تۆمارەکانی تر وەک ئاسایی ئاماژەیان پێ دەدرێت.
لیستێکی thebibliographyـی دەستنووس وەک لیستێک چاپ دەکرێت، بەڵام ناتوانرێت ئاماژە بە کلیلەکانی \bibitemـی بدرێت. تۆمارەکان بگوازەرەوە بۆ فایلێکی .bib بۆ ئەوەی ئاماژەیان پێ بدەیت.
چی جیاوازە لە دامەزراندنێکی TeX
بۆ پاکێجەکان، natbib و biblatex ببینە. ڕێنماییە تەواوەکان لە CTANـن: natbib، biblatex.
پرسیار و وەڵام
چۆن لیستی سەرچاوە لە LaTeX زیاد بکەم؟
فایلێکی .bib زیاد بکە بۆ پرۆژەکە، بە \cite{key} ئاماژە بە تۆمارەکان بدە، و \bibliography{refs} (یان \printbibliography لەگەڵ biblatex) لەو شوێنە بنووسە کە دەبێت لیستەکەی لێ دەربکەوێت.
بۆچی ئاماژەدانەکەم [key?] پیشان دەدات؟
کلیلەکە لە هیچ فایلێکی .bibـی پرۆژەکەدا نییە. ڕێنووسەکەی بپشکنە، و دڵنیابە کە فایلی .bib زیاد کراوە بۆ پرۆژەکە. تابی کێشەکان هەموو کلیلێکی ون لیست دەکات.
جیاوازیی نێوان \citet و \citep چییە؟
\citet بۆ ئەو ئاماژەدانانەیە کە بەشێکن لە ڕستەکە («Doe and Mustermann (2024) show ...»). \citep هەموو ئاماژەدانەکە دەخاتە ناو کەوانەوە.
ئایا پێویستە BibTeX ڕابکەم؟
نەخێر. Scissor LaTeX خۆی هەموو جارێک کە ڕیز دەکات فایلەکانی .bib دەخوێنێتەوە، بۆیە ئاماژەدانەکان و لیستی سەرچاوەکان هەمیشە نوێن.
هەموو نموونەیەکی ئەم پەڕەیە لە کاتی دروستکردنی ماڵپەڕەکەدا لەلایەن Scissor LaTeX ڕیز دەکرێت. دوایین نوێکردنەوە: 2026-11-07.