فێربوونی LaTeX هەنگاو بە هەنگاو

لە پێکهاتەی بەڵگەنامە دەست پێ بکە، پاشان دەق و لیست، پاشان بیرکاری و هاوکێشە، دواتر خشتە و وێنە. هەر پەڕەیەکی ئێرە نموونەی کورتی هەیە کە دەتوانیت لە دەستکاریکەردا بیانکەیتەوە و بیانگۆڕیت.

چۆن ئەم بەشە بەکاربهێنیت

هەر پەڕەیەک باسی یەک بابەت دەکات و لەسەر پەڕەکانی پێش خۆی بنیات دەنرێت. ئەگەر LaTeX بۆت نوێیە بە ڕیز بیانخوێنەوە، یان ڕاستەوخۆ بچۆ بۆ ئەو بابەتەی پێویستتە. هەموو نموونەیەکی ئەم پەڕانە لەلایەن خودی دەستکاریکەرەکەوە ڕیز دەکرێت: کۆپیی بکە بۆ ناو پرۆژەیەک بۆ تاقیکردنەوە، بیگۆڕە و یەکسەر ئەنجامەکە ببینە.

لەو شوێنانەی Scissor LaTeX جیاواز لە دامەزراندنێکی TeX ڕەفتار دەکات، پەڕەکە لە سندوقێکدا بە سەردێڕی سنوورەکانی Scissor LaTeX ئەوە دەڵێت، لەگەڵ ئەوەی لە جیاتی ئەوە دەبێت بینووسیت.

ڕێگایەکی پێشنیارکراو

1. چوارچێوە. پێکهاتەی بەڵگەنامە چینی بەڵگەنامە، پێشەکی (preamble) و ناوەڕۆک ڕوون دەکاتەوە.
2. دەق. شێوازەکانی دەق، بڕگە و بۆشایی، لیستەکان و بەش و پێڕست.
3. بیرکاری. بنەماکانی بیرکاری، پاشان هاوکێشە و ڕێکخستنیان، ماتریکسەکان و تیۆرێم و سەلماندن.
4. خشتە و وێنە. خشتەکان، وێنە و شێوەکان و Floatـەکان.
5. بەستنەوەی بەشەکان. ئاماژە ناوخۆییەکان، پەراوێزەکان و لیستی سەرچاوەکان.
6. کردنی بە هی خۆت. فەرمانەکانی خۆت، چینەکانی بەڵگەنامە، ڕێکخستنی پەڕە و پرۆژە بە چەند فایلێک.

هەمووی پێکەوە

ئەم بەڵگەنامە کورتە شتێک لە زۆربەی پەڕەکانی ئەم بەشە بەکاردەهێنێت: ناونیشان، پوختە، بەش، لیست، هاوکێشەیەکی ژمارەدار لەگەڵ ئاماژەیەک بۆی، تیۆرێمێک لەگەڵ سەلماندنەکەی، و خشتەیەک.

توێژینەوەیەکی کورت کە بنەماکان بەکاردەهێنێت

LaTeXپێشەکی: \usepackage{amsmath}کۆپیلە دەستکاریکەردا بیکەرەوە (لە تابێکی نوێدا دەکرێتەوە)

\documentclass{article}
\usepackage{amsmath,amsthm,booktabs}
\newtheorem{theorem}{Theorem}
\title{Sums of Odd Numbers}
\author{Erika Mustermann}
\date{November 2026}
\begin{document}
\maketitle
\begin{abstract}
We show that the first $n$ odd numbers add up to $n^2$.
\end{abstract}

\section{The claim}
Adding odd numbers one by one gives:
\begin{itemize}
  \item $1 = 1$,
  \item $1 + 3 = 4$,
  \item $1 + 3 + 5 = 9$.
\end{itemize}
The pattern suggests
\begin{equation}
  \sum_{k=1}^{n} (2k - 1) = n^2 . \label{eq:odd}
\end{equation}

\begin{theorem}
Equation~\eqref{eq:odd} holds for every $n \geq 1$.
\end{theorem}
\begin{proof}
For $n = 1$ both sides are 1. Adding the next odd
number $2n + 1$ to $n^2$ gives $(n+1)^2$.
\end{proof}

\section{A check}
\begin{tabular}{rr}
\toprule
$n$ & Sum \\
\midrule
4  & 16 \\
44 & 1936 \\
\bottomrule
\end{tabular}
\end{document}

پەڕەکانی ئەم بەشە

• پێکهاتەی بەڵگەنامەبەڵگەنامەیەکی LaTeX دوو بەشی هەیە. پێشەکی (preamble)، لە \documentclass تا \begin{document}، بەڵگەنامەکە ئامادە دەکات؛ ناوەڕۆک، لە نێوان \begin{document} و \end{document}، ئەوەی چاپ دەکرێت لەخۆ دەگرێت.
• دەقی ئەستوور، لار و شێوازەکانی تری دەقدەقەکە بخە ناو \textbf{...} بۆ ئەستوور، \emph{...} یان \textit{...} بۆ لار و \texttt{...} بۆ فۆنتی تایپڕایتەر. بە \underline{...} ژێرهێڵی بۆ دابنێ و بە \sout{...} لە پاکێجی ulem هێڵی بەسەردا بهێنە.
• پەرەگراف، شکاندنی دێڕ و بۆشاییبۆ دەستپێکردنی پەرەگرافێکی نوێ دێڕێکی بەتاڵ لە سەرچاوەکەدا بهێڵەوە، و بۆ شکاندنی دێڕ لەناو پەرەگرافدا کۆتایی دێڕەکە بە \\ بهێنە. بۆشایی نێوان وشەکان لە ڕیزکەرەکەوە دێت؛ ~ دوو وشە پێکەوە دەهێڵێتەوە و \, بۆشاییەکی باریک زیاد دەکات.
• لیستەکان: itemize، enumerate، descriptionitemize بۆ خاڵەکان و enumerate بۆ لیستێکی ژمارەدار بەکاربهێنە، بە \item لە پێش هەر بڕگەیەکەوە. بۆ زاراوە لەگەڵ ڕوونکردنەوەکانیان، description بەکاربهێنە و زاراوەکە بخە ناو کەوانەی چوارگۆشەوە: \item[Term].
• بەشەکان و پێڕستی ناوەڕۆکلە شوێنی دەستپێکی هەر بەشێک \section{Title}، \subsection{Title} و \subsubsection{Title} بنووسە؛ بۆت ژمارە دەکرێن. \tableofcontents پێڕستێکی ناوەڕۆک لەگەڵ ژمارەی پەڕەکان لەو سەردێڕانەوە چاپ دەکات.
• بیرکاری لە LaTeX: بنەماکانفۆرموولە کورتەکان لەناو دەقدا لە نێوان $ ... $ دابنێ، و گەورەکان بە \[ ... \] لەسەر دێڕێکی تایبەت بە خۆیان دابنێ. لەناویاندا، ^ بەرز دەکاتەوە و _ نزم دەکاتەوە، \frac{a}{b} کەرتێک دروست دەکات و \sqrt{x} ڕەگی دووجا.
• ڕێکخستنی هاوکێشەکان لە LaTeX: align، gather، casesژینگەی equation بۆ یەک فۆرموولەی ژمارەدار بەکاربهێنە، و align بۆ چەند دێڕێک کە لەسەر & ڕێکخراون. \label{eq:name} بخە ناوییەوە و \eqref{eq:name} لە دەقەکەدا ژمارەکە لەناو کەوانەدا چاپ دەکات.
• هاوکێشەی LaTeX لە Word، Google Docs و PowerPointهاوکێشەکە بە LaTeX بنووسە، پاشان بە فۆرماتێک بیگوازەرەوە کە بەرنامەکە وەری دەگرێت. دەستکاریکەری هاوکێشەی LaTeXـی بەخۆڕایی Scissor LaTeX هاوکێشەکە وەک MathML کۆپی دەکات، و LaTeX بۆ PNG و LaTeX بۆ SVG وێنە دروست دەکەن، هەمووی لە وێبگەڕەکەتدا و بێ هەژمار. وێنەیەکی PNG دەتوانرێت بخرێتە ناو Word، Google Docs، Google Slides و PowerPoint؛ یارمەتیی Microsoft دەڵێت وەشانە ئێستاییەکانی Office فایلی SVGـیش دادەنێن، و Word for Microsoft 365 خۆی دەتوانێت هاوکێشە بە LaTeX بنووسێت. ئێمە هەموو بەرنامە و وەشانێکمان تاقی نەکردووەتەوە، بۆیە ئەنجامەکە لە هی خۆتدا بپشکنە.
• ماتریکس لە LaTeX: pmatrix، bmatrix، vmatrixلەناو بیرکاریدا، \begin{pmatrix} ... \end{pmatrix} بۆ ماتریکسێک لەناو کەوانەدا بەکاربهێنە، & لە نێوان توخمەکانی ڕیزێکدا و \\ لە نێوان ڕیزەکاندا. bmatrix کەوانەی چوارگۆشە دەدات و vmatrix هێڵی ستوونی بۆ دیترمینان.
• تیۆرەم و سەلماندن لە LaTeX بە amsthmهەر جۆرێک لە پێشەکیدا بە \newtheorem{theorem}{Theorem} ڕابگەیەنە، پاشان لە لەشی بەڵگەنامەکەدا \begin{theorem} ... \end{theorem} بنووسە. ژینگەی proof لە amsthm "Proof." چاپ دەکات و بە چوارگۆشەیەکی بچووک کۆتایی دێت.
• خشتە لە LaTeXڕیزەکان لە ژینگەیەکی tabular بنووسە، & لە نێوان خانەکان و \\ لە کۆتایی هەر ڕیزێکدا، و کاتێک پێویستی بە ناونیشان و ژمارەیە بیخە ناو floatـێکی table.
• دانانی وێنە و شێوە لە LaTeXgraphicx بار بکە، فایلی وێنەکە زیاد بکە بۆ پرۆژەکەت و بنووسە \includegraphics[width=0.8\linewidth]{photo.png}. بیخە ناو ژینگەیەکی figure لەگەڵ \caption{...} و \label{...} بۆ ئەوەی ژمارەیەکی پێ بدەیت کە بتوانیت ئاماژەی پێ بدەیت.
• شوێنی شێوەکان لە LaTeX: [h]، [t]، [H] و floatـەکانلە بەڵگەنامەیەکی ئاساییدا Scissor LaTeX هەموو شێوە و خشتەیەک لەو شوێنە دەهێڵێتەوە کە لە سەرچاوەکەدا دەینووسیت، هەر پیتێکی شوێندانان بدەیت؛ تەنها ڕێکخستنی کۆنفرانسەکان floatـەکان دەگوازنەوە بۆ سەرەوە یان خوارەوەی پەڕەیەک.
• ئاماژەی ناوخۆیی لە LaTeX: \label و \ref\label{key} ڕاستەوخۆ دوای ئەو شتە دابنێ کە دەتەوێت ئاماژەی پێ بدەیت (دوای \section{...}، دوای \caption{...}، لەناو هاوکێشەیەکدا) و \ref{key} لەو شوێنە بنووسە کە ژمارەکەیت دەوێت؛ Scissor LaTeX لە کاتی ڕیزکردندا ژمارەکە پڕ دەکاتەوە.
• پەراوێزەکان لە LaTeX\footnote{Your note.} ڕاستەوخۆ دوای ئەو وشە یان نیشانەی خاڵبەندییە بنووسە کە پەراوێزەکە پەیوەندیی پێوەی هەیە؛ LaTeX ژمارەیەکی بەرزکراوە لەوێ دادەنێت و پەراوێزەکە لە خوارەوەی پەڕەکە.
• لیستی سەرچاوە لە LaTeX بە BibTeX، natbib و biblatexسەرچاوەکانت بخە ناو فایلێکی .bib لە پرۆژەکەدا، بە \cite{key} ئاماژەیان پێ بدە (یان \citep، \citet، \parencite، \textcite)، و \bibliography{...} یان \printbibliography لەو شوێنە بنووسە کە لیستی سەرچاوەکان دەبێت لێی بێت.
• ڕەنگەکان لە LaTeXxcolor بار بکە و \textcolor{red}{...} یان \color{blue} بەکاربهێنە؛ لە Scissor LaTeX دا ڕەنگەکان لە فۆرموولە، وێنەکێشانی TikZ و هێڵکارییەکانی pgfplots دا دەردەکەون، بەڵام دەقی ئاسایی ناوەڕۆک هەمیشە ڕەش دەمێنێتەوە.
• بەستەر و URL لە LaTeXhyperref بار بکە، پاشان \url{https://...} بنووسە بۆ پیشاندانی ناونیشانێک یان \href{https://...}{link text} بۆ بەستنی وشەکان؛ هەردووکیان لە PDFـەکەدا دەبنە بەستەری کرتەپێکراو.
• Page layout, margins and paper sizePaper size, font size and columns come from the \documentclass options, such as \documentclass[a4paper,11pt,twocolumn]{article}; margins, orientation and any other page size come from the geometry package, such as \usepackage[a5paper,landscape,margin=1.5cm]{geometry}. Scissor LaTeX applies both.
• چینەکانی بەڵگەنامە لە LaTeX: article، report، bookهەر ناوێکی چین وەردەگیرێت؛ article، report و book وەک چینە ستانداردەکان ڕێکدەخرێن، KOMA-Script و memoir دەبەسترێنەوە بە نزیکترینیان، چینەکانی کۆنفرانس و گۆڤار وەک IEEEtran، revtex4-2 یان elsarticle ڕێکخستنی هاوشێوە وەردەگرن، و هەموو چینێکی تر وەک article دادەنرێت.
• پرۆژە بە چەند فایلێکپێشەکی و \begin{document} لە main.tex دابنێ و فایلەکانی تر بە \input{chapters/intro} یان \include{chapters/intro} بهێنە ناوەوە؛ Scissor LaTeX پێش ڕیزکردن پێکەوەیان دەبەستێت و دەیانکات بە یەک بەڵگەنامە.
• فەرمانەکانی خۆت بە \newcommand\newcommand{\name}{replacement} لە پێشەکیدا بنووسە، لەگەڵ [n] بۆ ئارگیومێنتەکانی #1 تا #n؛ لەو کاتەوە \name بە پێناسەکەی دەگۆڕدرێت، لە دەق و لە بیرکاریدا.
• زمانەکانی تر و فۆنتەکانScissor LaTeX دەقی هەر زمانێک ڕیز دەکات: دەقەکە بە UTF-8 بنووسە و Scissor LaTeX فۆنتێک هەڵدەبژێرێت کە ئەو ئەلفوبێیەی تێدایە. فۆنتەکان تەنها لە نێوان سێریف و بێ سێریفدا دەگۆڕدرێن؛ ڕێکخستنەکانی babel، polyglossia و fontspec پشتگوێ دەخرێن، و هایفنکردن و ناوەکانی وەک "Figure" بە ئینگلیزی دەمێننەوە.
• پیشاندانی کۆد لە LaTeXکۆدەکە بخە ناو ژینگەیەکی verbatim، lstlisting یان minted، یان لەناو دێڕدا \verb|...| بەکاربهێنە؛ Scissor LaTeX بە فۆنتێکی یەکپانی و ڕێک وەک نووسراوە دایدەنێت و کاتێک ناوی زمانەکە دەبەیت ڕستەسازییەکەی ڕەنگ دەکات.
• ئەلگۆریتم و pseudocodepseudocodeـەکە بخە ناو ژینگەیەکی algorithm لەگەڵ \caption بۆ ئەوەی «Algorithm 1» وەربگریت؛ لەناویدا، Scissor LaTeX فەرمانە پیتگەورەکانی algorithmic (\STATE، \FOR) تەنها لە ڕێکخستنی کۆنفرانسەکاندا دەخوێنێتەوە، بۆیە بۆ بەڵگەنامەکانی تر هەنگاوەکان بخە ناو بلۆکێکی verbatim.
• هەڵە باوەکان و چۆنیەتیی چارەسەرکردنیانزۆربەی کێشەکان بەڵگەنامەکە ناوەستێنن: فەرمانە نەناسراوەکان تێدەپەڕێندرێن و لە تابی کێشەکاندا لیست دەکرێن، فۆرموولەیەک کە ناخوێندرێتەوە بە سوور پیشان دەدرێت و لەوێ ناوی دەبرێت، و وێنە یان ئاماژەدانی ون لە شوێنی خۆیاندا نیشانە دەکرێن؛ تەنها وێنەیەکی EPS هەموو بەڵگەنامەکە دەوەستێنێت.

هەموو نموونەیەکی ئەم پەڕەیە لە کاتی دروستکردنی ماڵپەڕەکەدا لەلایەن Scissor LaTeX ڕیز دەکرێت. دوایین نوێکردنەوە: 2026-11-07.